درباره کتاب قبیله سیزدهم (آرتور کسلر):
این کتاب در ژانر تاریخ یهود، مردمشناسی و جنجالهای تاریخی (non-fiction) نوشته شده و آرتور کسلر (۱۹۰۵-۱۹۸۳)، نویسنده و روزنامهنگار مجار-بریتانیایی، آن را در سال ۱۹۷۶ منتشر کرده است. کسلر در این اثر (که زیرعنوان «امپراتوری خزر و میراث آن» دارد) نظریه جنجالی زیر را مطرح میکند: یهودیان اشکنازی (که ۹۰٪ یهودیان جهان را تشکیل میدهند) نه از نسل بنیاسرائیل تبعید شده به بابل و روم، بلکه از نسل خزرها، یک قبیله ترکتبار که در قرن هشتم میلادی (حدود ۷۴۰ م) به رهبری پادشاه خود «بولان» به یهودیت گرویدند. جلد دوم این اثر به سه بخش تقسیم میشود: بخش اول: سقوط امپراتوری خزر در قرن دهم (حمله روسهای کیف و سپس مغولان) و مهاجرت خزرها به غرب (لهستان، لیتوانی، مجارستان، آلمان). بخش دوم: شواهد زبانشناسی (واژگان ییدیش، اسلاوی و ترکی)، مردمشناسی (نوع چهره، گروه خونی) و ژنتیک (شواهد اولیه تا ۱۹۷۰ که بعداً توسط ژنتیک مدرن رد یا تأیید شد) برای اثبات این نظریه. بخش سوم: پیامدهای سیاسی و ایدئولوژیک نظریه خزر (چالش با حق یهودیت برای فلسطین به عنوان «سرزمین موعود» و تقویت روایت صهیونیسم سکولار). کسلر با تکیه بر منابع کهن (نامه خزر، تاریخ مسعودی، وقایعنامه روسی، سفرنامه ابراهیم بن یعقوب) و آثار مستشرقانی چون دانلوپ (تاریخ یهودیان خزر) روایتی مستند و جذاب ارائه میدهد. او نتیجه میگیرد: «اگر نظریه خزر درست باشد، یهودستیزی (آنتیسمیتیسم) نه نفرت از یک نژاد، بلکه نفرت از یک ایده (دین، فرهنگ) است و در نتیجه ریشههای نژادی ندارد.» جلد دوم با بررسی انتقادات (از جمله اتهام «یهودستیزی» به خود کسلر و رد نظریه توسط ژنتیکدانان بعدی) به پایان میرسد. این کتاب (به ویژه جلد دوم) در زمان انتشار جنجال بزرگی برپا کرد و به عنوان «یهودستیزانه» (با وجود آنکه کسلر خود یهودی بود) و «غیرعلمی» (به دلیل استفاده گزینشی از شواهد) محکوم شد. با این حال، برخی از مورخان آن را سندی علیه «نژادپرستی صهیونیستی» میدانند.