درباره کتاب شعبان جعفری (هما سرشار):
این کتاب در ژانر تاریخ سیاسی معاصر ایران و زندگینامه چهرههای حاشیهای نوشته شده است. هما سرشار، نویسنده و پژوهشگر، در این اثر به سراغ یکی از مرموزترین و بحثبرانگیزترین شخصیتهای تهران در دهههای ۱۳۳۰ تا ۱۳۶۰ رفته است: شعبان جعفری (۱۹۲۱-۲۰۰۶) معروف به «شعبان بیمخ» (به دلیل جسارت و بیباکی در درگیریهای خیابانی). کتاب به چهار بخش تقسیم میشود: بخش اول: جوانی و عضویت در باشگاه ورزشی پهلوان «ابراهیم پهلوان» (زورخانه)، ارتباط با کشف و همراهی با پلیس در سرکوب حزب توده (تظاهرات ۱۵ بهمن ۱۳۲۸)، و نقش کلیدی در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ (حمله به مطب دکتر مصدق و همراهی با عوامل سیا). بخش دوم: اوج قدرت شعبان در دهه ۱۳۴۰ به عنوان رئیس «دسته جعفری» (۴۰۰ چماقدار که به دستور ساواک تظاهرات مخالفان شاه را در هم میکوبیدند)، ثروت هنگفت از طریق کازینوها و اخاذی، و محبوبیت نزد شاه. بخش سوم: سقوط ناگهانی در سال ۱۳۵۰ به علت «ماجرای دختر وزیر» و تبعید به ایتالیا (سبک زندگی اعیانی در رم، و سفرهای پنهانی به ایران با هواپیمای اختصاصی). بخش چهارم: انقلاب اسلامی و بازگشت به ایران در سال ۱۳۵۸، دستگیری، اعدام نشدن به شفاعت برخی روحانیون (به دلیل همکاری محدود با انقلابیون در پاریس)، و مرگ در فقر در سال ۲۰۰۶ (یک باربری در جنوب تهران). نویسنده با تکیه بر اسناد ساواک (که پس از انقلاب منتشر شد)، خاطرات رجال پهلوی و مصاحبه با بازماندگان شعبان (پسرانش) تصویری از «قدرت نامرئی خیابان» در دوران پهلوی ارائه میدهد. سبک کتاب مستند-روایی است و از اظهار نظر ارزشی درباره شعبان (ستایش یا نفرین محض) پرهیز میکند. این کتاب به دلیل افشای جزئیات کمتر شنیده شده از روابط شعبان با دربار و ساواک، در زمان انتشار با واکنشهای متفاوتی مواجه شد.