طب و فلسفه علوم طبیعى تألیف اسماعیل ناظم از پیشگامان عرصه طب سنتى ایران است و با مقدمه محمدمهدى ارباب اصفهانى میباشد.
مؤلف در سخن آغازین خود هدف از نگارش این اثر را چنین بازگو میکند: «در هر علمى پیشنیازهایى وجود دارد که این پیشنیازها گاهى در مقدمه علوم آمده و گاه نیز نیامده است. علم طب نیز از این بحث خارج نیست. در کتب طبى مانند خلاصه الحکمه و مفتاح الطب ابنهندو تصریح شده که طبیب بىنیاز از فلسفه نمىباشد و بهقدر رفع احتیاج، باید به فلسفه بپردازد.»
این جزوه گردآورى مطالب فلسفى از کتب مختلف است که جهت دانشجویان این رشته آماده شد و تا حد ممکن سعى شده از دخل و تصرف و اظهار نظر در مطالب آن خوددارى شود.
ساختار
کتاب داراى تبویب و فصلبندى خاصى نیست، بلکه مؤلف مباحث مورد نظر را در پى هم تحریر نموده است. مباحث مطرح شده دراین کتاب عبارتند از:
- فلسفه و دیدگاه اطباء پیرامون آن.
- نفس و اقسام آن.
- قواعد کلى فلسفى در طب سنتى.
که این مبحث بیشترین حجم کتاب را به خود اختصاص مىدهد.
مؤلف در این بخش ابتدا قواعد فلسفى و کلیاتى را که در کتب طب به آنها اشاره شده نقل مىکند و سپس به شرح تفسیر هر قاعده به صورت جداگانه مىپردازد.